emeklilikssksgkbağkurkredilerkosgebengellie-devlet

Kendi İsteği ile İşten Ayrılan Tazminat Alabilir mi?

Kendi İsteği ile İşten Ayrılan Tazminat Alabilir mi?

Güncel ve yürürlükte olan yasalar göz önünde tutulduğu zaman işten kendi isteğiyle ayrılan çalışanın kıdem tazminat hakkı yoktur. İşçi haklarını koruma altına alan mevzuat gereği “haklı sebep” öne sürenler işi kendileri bırakmış olsa dahi kıdem tazminatı almaya hak kazanır.

Genel kural basit bir şekilde değerlendirildiğinde iş yerinden kendi isteğiyle istifa ederek ayrılan işçi kıdem tazminatı alamaz. İstifa halinde işçi kıdem tazminatı alamayacağı gibi yasada belirlenen sürede iş yerine ayrılacağını bildirmediği durumda ihbar tazminatı ödemekle de yükümlü olabilir.

  • 4857 sayılı iş kanununun 17.maddesine göre iş sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirmek isteyen, yazılı talebini bildirim süresi içinde karşı tarafa vermelidir.

İşçinin işi bırakmak için öne süreceği “haklı sebepler” kıdem tazminatı almasını sağlar. Bu sebepler belli başlıklar altında toplanmıştır.

İşi Bırakmak İçin Öne Sürülen Haklı Sebepler Nelerdir?

Çalışanın işi bırakmasına neden olarak öne sürülecek sebepler, kıdem tazminatı alınması için önemlidir. İşçi hiçbir sebep göstermeden iş yerinden ayrılmak isterse sadece kıdem tazminatından değil;

  • Fazla mesai
  • Hafta sonu çalışmasından doğan haklar
  • Bayram ve resmi tatil hizmetinden kazanılan alacaklardan da vazgeçmiş olur.

Çalışanın haklılık sebebinin bulunması işten ayrılma sürecini değiştirir. “Haklı sebepler” şu başlıklar altında değerlendirilebilir.

  • Sağlık sebepleri

İş yerindeki ağır çalışma şartları işi bırakmak için öne sürülen haklı sebepler arasında yer alır. İşin niteliğinden ortaya çıkan iş kazası veya meslek hastalıkları iş akdinin tek taraflı olarak fesih edilmesine ve aynı zamanda kıdem tazminatına hak kazanılmasına sebeptir.

  • İyi niyeti suiistimal ve genel ahlaka uymayan haller

Son dönemlerde sıkça duyulan mobing ve psikolojik şiddet belgelenmesi kaydıyla işi bırakmak için öne sürülen haklı sebepler arasında gösterilebilir.

İşçinin hak ettiği ücreti sözleşme şartlarına uygun olarak ödenmeyen işveren iyi niyet kurallarının suiistimal etmiş sayılır. Bu durumda ücretin bir kısmının veya tamamının ödenmemiş olmasına bakılmaksızın istifa halinde kıdem tazminatı hakkı doğar.

Ücret dışında yasal hak olarak tanınan prim, giyecek veya yakacak yardımı, ikramiye, fazla mesai veya genel tatil ödeneği gibi alacakların ödenmemesi haklı fesih imkânı doğurur.

SSK primlerinin yatırılmaması ya da ödenen ücretten düşük gösterilmesinin tespiti halinde işçi iş akdini tel taraflı olarak fesih ederek kıdem tazminatı talebinde bulunabilir. Sigorta primlerinin geç veya eksik ödenmesi de bu başlık altında değerlendirilir. İşçinin haberi olmadan SGK giriş-çıkış işlemi yapılması haklı fesih gerekçesidir.

Dini bayramlar ve resmi tatillerde çalıştırılan buna karşı hakkı ödenmeyen işçiler bu sebeple istifa etmek suretiyle kıdem tazminatı talebinde bulunabilirler.

Yıllık izinleri iş kanununda belirtildiği şekilde kullandırılmayan personel istifa ederken kıdem tazminatı almayı talep edebilir.

  • Zorlayıcı sebepler

İşin durmasına neden olacak zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması iş akdinin işçi tarafından tek taraflı feshine zorlayıcı sebep olarak gösterilebilir.

Kadın çalışan evlendiği tarih itibariyle 1 yıl içinde istifa ederse kıdem tazminatı almaya hak kazanır.    

Askerlik nedeniyle iş yerinden ayrılmak zorunda kalan erkek çalışan kıdem tazminatı almaya hak kazanır.

İş ve iş yerine özel olarak istifa halinde kıdem tazminatı almaya hak kazandıracak “haklı sebepler” çeşitlendirilerek çoğaltılabilir.

Kıdem Tazminatı Hakkı Doğuran Diğer Sebepler

Usul itibariyle işçinin istifası gibi görünen ancak gerçekte kıdem tazminatı hakkı doğuran sebepler de vardır.

Bunlar;

  1. Baskı altına ve şarta bağlanarak alınan istifa dilekçesi
  2. İşe girişte boş kâğıda attırılan imza
  3. İstifa dilekçesinin farklı bir tarihte işleme alınması
  4. Eldeki delil ve beyanların istifa dilekçesiyle çelişmesi ve
  5. Gerçek sebeple istifa dilekçesinde yazan sebebin uyumsuzluğudur.

Kıdem tazminatı işçinin yeni bir işe girmek için arayış içinde olacağı süreçte son derece ciddi öneme sahiptir. Bu süreçte geçimin sağlanacağı tek kaynak olan tazminat hakkının kaybedilmemesi için son derece özenli davranılmalıdır.

Geçerli ve haklı bir nedeni olan işçinin dilekçesine “istifa ediyorum” şeklinde son vermesi doğru değildir.

Bunun yerine haklı talepler sıralandıktan sonra “iş akdimi ilgili haklı gerekçeyle tek taraflı olarak feshediyorum” ibaresi kullanılmalıdır.

Tazminat Hakkı Kazanmak İçin Kaç Yıl Çalışmak Gerekir?

Çalışanın kıdem tazminatı alarak işten ayrılabilmesi için hak ediş süresi en az 1 yıldır. Uzun yıllar aynı iş yerinde çalışmakta kıdem tazminatı alarak işten ayrılmayı gerektirir. Bu süre 10 yıldır. Sürenin sonunda istifa eden işçi kıdem tazminatına ek olarak tüm haklarını alarak işten ayrılır ve dosyası bu şekilde kapatılır. İşveren tarafından yanından çalışan işçiye ödenen kıdem tazminatı belli şartlarda hak edilen bir kazanç türüdür.

Kıdem tazminatı hesaplaması nasıl yapılır? Kurumsal iş yerlerinde muhasebe, mali işler veya İnsan Kaynakları departmanı tarafından hesaplanan tazminat basit bir şekilde 1 yıl için 1 aylık brüt maaşa denk gelir. 1457 sayılı iş kanununun 14.maddesi zamanında ödenmeyen kıdem tazminatına güncel en yüksek faizin işletilmesine hükmetmiştir.

İstifa Eden İşçi İşsizlik Maaşı Alabilir mi?

İş hukuku işçileri olduğu kadar işvereni de koruma altına alır. İşten kendi isteğiyle ayrılan işçinin hangi haklara sahip olduğu belli kurallarla çizilmiştir.

  • İŞKUR 2022 yılı uygulamasına bakıldığında işçinin iş akdi hangi nedenle sonlandırılırsa sonlandırılsın kısa çalışma ödeneği süresi düşürülür ve kalan süre için işsizlik ödeneğinden yararlanılır.

Salgın sürecinde güncellenen uygulama kapsamında sigortalı olan bir işçi kendi isteğiyle işten ayrıldığında işsizlik maaşı alabilir.

Tazminat Alma Şartları

İşçi ve işveren arasında imzalanan iş sözleşmesine göre tarafların hakları kanunlarla belirlenmiştir. Tazminata hak kazanılması için ilk şart asgari çalışma süresinin doldurulmuş olmasıdır.

İşçi, kendi istifa etmemeli ve işveren tarafından iş akdine son verilmemelidir. Çalıştığı kuruma karşı kusurlu davranış sergilememiş olmalıdır. Kıdem tazminatı hizmet süresi dikkate alınarak hesaplanır ve işçinin vefat etmesi halinde bu haktan mirasçılar faydalanır.

İstifa etmeden işten ayrılmak mümkün mü? İşten ayrılmanın bazı hükümleri vardır. Kanuni haklarından ve bugüne kadar elde ettiği kazanımlardan vazgeçmek istemeyen işçiler kurallara uygun davranmak zorundadır. İstifa etmeden işten ayrılan kişi farklı yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir. Kötü niyetle işten ayrılan kişi işverene ihbar tazminatı ödemeyebilir.

Kıdem tazminatı adı altında aslında hak edilmeyen bir ödemeyi yapan işverenler bu harcamayı damga vergisi olarak düşemez.

Sonuç olarak kendi isteğiyle istifa eden personele yapılan ödeme maaş bordrosuna ücret ödemesi olarak yansıtılabilir.

Salgın Sürecinde İstifa Eden İşçi Hangi Haklara Sahiptir?

2 yıla yakın süredir sadece ülkemizi değil tüm dünyayı etkisi altına almayı başaran salgın sürecinde, işveren ve işçilerin zarar görmemesi için yeni yasalar devreye sokulmuştur. “SGK’dan kıdem tazminatı alabilir yazısı” alabilmek için aynı iş yerinde belirlenen süreyi çalışarak geçirmiş olmak gerekir.

  1. 1 gün çalışıp işten ayrılmak mümkün mü?

    Yeni başladığı iş yerinde 1 gün çalıştıktan sonra işe gitmeyen personel “haklı sebep” göstermesi ve bunu belgelemesi halinde tazminat almaya hak kazanır. Ancak iki taraf arasında yapılan sözleşmede “deneme süresi” ibaresi yer alıyorsa bu durumda işçi tazminat alamaz. Çalışma süresi 6 aydan az olanlar haklı olmaları halinde 2 haftalık ihbar tazminatı almaya hak kazanır.

  2. İstifa ettikten sonra 15 gün çalışmak şart mı?

    İstifa dilekçesinin ilgili departmana verilmesinin ardından işin bir başka personele yaptırılması için işverenin zamana ihtiyacı vardır. İstifa mektubunun ardından çalışılması gereken süre kıdeme göre değişebilir.

  3. Engelli birey istifa ederse tazminat alabilir mi?

    İşten ayrılma süreci engelli bireyler için de aynıdır. Malullük aylığı almak için işten ayrılan çalışan, kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Engelli vatandaşın özel durumu işten kaynaklı sıkıntılar yaşatıyorsa bu durumun uzmanlık alanı iş hukuku olan bir avukat tarafından değerlendirilmesi doğru olacaktır.

  4. Çocuğa bakmak için işten ayrılmak mümkün mü?

    Doğum iznini takip eden süreçte pek çok genç anne haklarını alarak iş yerinden ayrılmak ister. Bu konuya iş kanununun 74.maddesiyle açıklık getirilmiştir.

Yasal hakkı olan 6 aylık sürede ücretli izne ayrılan anneler, bu sürenin sonunda 6 ay daha ücretsiz olarak izne ayrılabilirler. Bu hakkın kullandırılmaması “haklı sebep” olarak değerlendirilebilir. Yasal haklarını kullanmasına rağmen çocuğuna bakmak için işten ayrılmak isteyen kadın çalışan işvereniyle konuşarak süreci planlayabilir.

Kıdem tazminatı, işveren tarafından işçiye ödenen ve yıllar içinde kazanılmış kıdemin karşılığı olan bir haktır. Hizmet akdinin devam ettiği süre için ödenen tazminat, işçinin yeni iş bulacağı döneme kadar geçecek süreçte maddi teminatı olarak değerlendirilebilir.

Askerlik Borçlanması Ne Kadar, Nasıl Yapılır?

İsteğe Bağlı Sigorta Primleri Ne Kadar Oldu?

İşe Girdikten Ne Kadar Sonra Sağlıktan Yararlanabilir?

Yorumlar

  1. Uğur İslam Demirarslan dedi ki:

    1997 sigorta girişim var 4 yıldır aynı yerde çalışıyorum kendim işten ayrılırsam tazminat alabilirmiyim

    1. Danışma Birimi dedi ki:

      Merhaba,

      3600 günü doldurduysanız sigortadan belge alarak kıdem tazminatını alabilirsiniz.

  2. kenan dedi ki:

    3 yıldır çalıştığım firma bana ofis çalışanları ile psikolojik baskı yaparak işten ayrılmama sebep oldular bu durumda ne yapmalıyım ayrıca çalışma ücretimin asgari oranı banka üzerinden geri kalan ücreti elden veriyordu bu konuda nasıl haklarımı savunabilirim teşekkür ederim

    1. Danışma Birimi dedi ki:

      Merhaba,

      Mobbing ile ilgili kanıtlarınız varsa dava açabilirsiniz. bu davaya eksik ödenen prim ücretini de ekleyebilirsiniz.

  3. Maaşın tamamının ödenmemesi sebebiyle haklı fesih olur mu dedi ki:

    31 Aralık 2021 tarihinde maaşımızın 1500 TL ‘si için ödeme yaptılar. (normal şartlarda ayın ilk 5 günü içinde maaş ödemelerimiz yapılıyordu. ) Bugün 24/01/2022 halen maaşlarımızın kalanı ödenmedi. Aynı zamanda emekliliğe de hak kazandım fakat emekli olmam halinde kıdem tazminatımı da ödemeyecekler. Haklarımı nasıl alabilirim.

    1. Danışma Birimi dedi ki:

      Merhaba,

      Emekli olduktan sonra kıdem tazminatınızı ve kalan maaşınızı vermezler ise öncelikle noterden ihtar çekin. yine ödenmez ise dava açabilirsiniz.

  4. Cahit dedi ki:

    Slm iş yeri devletin belirlemiş olduğu zammın altında zam yaptı bu sebeple kendim işten ayrılırsam tazminat hakkım varmı

    1. Danışma Birimi dedi ki:

      Merhaba,

      Maaşınız asgari ücretin altında değil ise asgari ücret zammının altında zam almanız size tazminat hakkı sağlamaz.

  5. yunus dedi ki:

    merhabalar ben 5yıldır aynı fırmada calısıyorum işverenim işçiler arası ayrımcılık yapıyor bundan magdurum konusma yoluyla fazla sonuc alınamıyor geciştirmelerle sürekli öteleniyorum tazminatım yanmasın diye isten ayrılamıyorum .nasıl bir yol çizmeliyim cünkü giderek psikolocim bozuluyor .yardımcı olursanız sevinirim

    1. Danışma Birimi dedi ki:

      Merhaba,

      Anladığımız kadarıyla işyerinizde mobbing söz konusu. Mobbing durumunda haklı nedenlerle iş akdinizi feshederek tazminat alabilirsiniz. Ancak bu durumu ispatlayacak somut belgelere ihtiyacınız olacak. Çünkü büyük olasılıkla davalık olacak ve bu dava sonucunda tazminatınızı alabileceksiniz.

  6. behiye dedi ki:

    İyi Günler Kolay Gelsin 03.05.2005 sigorta girişim var 05,02,2010 tarihinden beri aynı şirkette çalışmaktadır aynı şirkette sürekli giriş çıkış yapılıyor şuan 4500 günüm var işten ayrılsam ne gibi haklarım vardır teşekkürler

    1. Danışma Birimi dedi ki:

      Merhaba,

      Sigorta girişiniz 1999 2008 yılları arsında olduğu için 4500 gün prim haricinde 25 yıl hizmet süresi gerekiyor. Ya da 7000 prim gününü sağlarsanız 25 yıl şartı aranmıyor. Bu durumları sağlamıyor olduğunuz için tazminat alamazsınız.

  7. Meltem Aslaner dedi ki:

    İyi günler babam 6 senedir aynı iş yerinde çalışmakta emekliliği geldi fakat yaş bekliyor taşınma nedeniyle işten ayrıldığında tazminat alma hakkı var mı?

    1. Danışma Birimi dedi ki:

      Merhaba,

      Taşınma bir tazminat hak etme sebebi değildir. 1999 öncesi sigorta başlangıcı mevcut ise taşınmayı sebep göstermesine gerek yok. İşyerinin bağlı bulunduğu sgm den yazı alması yeterli

  8. Ufuk dedi ki:

    Selam 01.11.2008 ten buyana aynı şirkette çalışıyorum işim kargo kuryeliği taşıma sektörü olduğu için sırt ve bel bölgelerinde ağrılar oluşmakta kendi isteğim ile aurılırsam tazminat alabilirmiyim

    1. Danışma Birimi dedi ki:

      Merhaba,

      Eğer ağır işlerde çalışamaz raporu alabilirseniz sağlık sorunu sebebi ile tazminatlı işten ayrılabilirsiniz.

1 3 4 5