• Zorunlu Bireysel Emeklilik Sistemi


    Ölüm Sigortasının Verdiği Hakalr

    Zorunlu Bireysel Emeklilik Sistemi daha önceden de var olan bir sistem olup, esas temelleri 2001 yılında atılmıştır. Bu yıldan sonra yapılamaya başlanan güncellemeler ile sistemin son halinin temelleri atılmıştır. Bireysel Emeklilik dediğimiz zaman bahsetmemiz gereken önemli bir yasa olarak 4632 Sayılı yasadan söz etmek mümkündür. Bireysel Emeklilik Sistemi tamamen gönüllülük esasına dayalı bir sistemdi. Fakat yapılan değişiklikler dolayısıyla artık zorunlu hale gelmiştir. Bu değişikliklerin kamusal olarak belirtildiği yasa ise 6740 Sayılı kanunlar hükmünce açıklanmıştır. Bizde bu yazımızda zorunlu bireysel emeklilik sisteminden bahsedeceğiz.

    Dünyada Bireysel Emeklilik Sistemi

    Özel emeklilik formları gelişmesine devam ettiren pek çok ülkede büyük önem taşır. Piyasalarında uzun vadeli fonlar sağlaması ayrıca kurumsal yatırımcı özellikleri büyük avantajdır. Bu avantajları sayesinde özel emeklilikle ilgili fonlarda ve Sosyal Güvenlik Sistemleri üzerinde gelebilecek herhangi bir olumsuzluk durumunda kendilerini aracı olarak kullanarak durumun üstünden gelebilirler. Kentlerde sanayileşmenin hız kazanması sonucu dengelerin bozulmaya başlaması, Sosyal Güvenlik Reformunun nedeni haline gelmiştir. Gelişmeye devam eden ülkelerde reformun daha iyi şartlarda verilmesi amaçlanmıştır. Günümüzde ve dünyada ise yaşanabilecek olumsuz durumlar karşısında çeşitli yaklaşımlar ortaya çıkmıştır:

    • Emeklilik sisteminin standart hizmetler ile gelişmesi yerine çok basamaklı sistemler halinde geliştirilmesi amaç edinilmiştir.
    • Maaş veya dağıtım temel alınarak hazırlanmış sistemler yerine prim esaslı sistemlerin tercih edilmesi, fonlu düzene geçiş olmuştur.
    • Portföy yönetimlerinde uzmanlaşma aranmaktadır.
    • Bireylerin haklarını bilmesi ve yatırımlarını yapabilmeleri konusunda risk alıyor olmaları tercih edilir.
    • Sanayileşmenin özellikle yaşandığı ülkeler göz önüne alındığında, ülkenin gelişimi açısından gereken uzun vadeli fon kaynağının sağlanması önemsenmiştir.

    Sosyal Güvenlik Sistemleri

    Sosyal Güvenlik Sistemleri 3 aşamadan oluşmaktadır:

    Reklam
    1. Katılımı şart olarak tutmuş sistemler
    2. Maaş esasına dayalı, Kamu Sosyal Güvenlik Kurumlarının sağladığı güvenilir sistemler
    3. Gönüllü katılıma dayalı sistemler ile esas alınan fon olmak üzere özel emeklilik sistemlerinden oluşan Sosyal Güvenlik Sistemleri

    Bahsettiğimiz üçüncü madde, Bireysel Emeklilik Sistemi olmaktadır yani sistemin üçüncü basamağıdır. Bu sistemler bireylere katılım açısından özgürlük sağlar ve tamamen bireysel hesaplar üzerinden takip edilebilme özelliğine sahiptir. Büyük fonlar ile ekonomiye kaynak yaratılır ve bireye uzun vadede borçlanabilme hakkı tanınır. Sistem ayrıntılı olarak incelendiğinde, ülkemizdeki uygulanış esasları ile başka ülkelerdeki farklılık gösterir. Sosyal Güvenlik Sistemleri bu noktada bazen tamamlayıcı bazen de alternatif olarak rol almaktadır.

    Uygulaması yapılan ülkelerde özel emeklilik fonları, Sosyal Güvenlik Sistemi sorunlarına çözüm niteliği taşır ve yapılacak az tasarruflarla, düzenli prim ödemelerle birlikte büyük fon havuzlarında biriktirilebilir. Uzun vadede kaynak niteliği taşıyabilir. Böylelikle ülke ekonomisine de katkı sağlanır.

    Türkiye’de 6740 Yasasından Önce Bireysel Emeklilik Sistemi

    • Dünya çapında başarılı olmuş olan Bireysel Emeklilik Sistemi, yasaların gereğince değişikliğe uğramıştır. Kısa bir zamanda ulusal olarak başarıya ulaşılması oldukça iyi bir durumdur.
    • Daha önceden gerçekleşen denemelerin başarılı olamaması sonucunda yöntem değişikliklerine gidilmiştir.
    • Bireysel Emeklilik Sistemi fon büyüklüğü açısından 32 milyona kadar çıkmıştır. Yapılmış olan sözleşmeler ise 5 milyonu aşkındır.

    Sisteme göre bireylerin yapmış olduğu tasarrufun yatırıma çevrilmesi gerekir. Böylelikle yatırım, emeklilik yaşına gelen birey için zaman uzun vadede gelir oluşturabilir. Bu yönü ile BES diğer emeklilik sistemlerinden ayrışmıştır. Bireyin emeklilik gelirine artı olarak eklenmektedir.

    Sistemin Başlangıcı

    28 Mart 2001 tarihinde kabul edilen Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu 24366 Sayılı Resmi Gazete tarafından yayınlanarak duyurulmuştur. Yayımlanışıyla geçen 180 günün ardından yürürlüğe konulmuştur. Böylelikle emeklilik şirketleri faaliyetlerine başlayıp ilk emeklilik planlarını ve taslaklarını oluşturmuşlardır.

    Bireysel Emeklilik Sisteminin Amacı

    • Bireyin emeklilik gelirine katkı sağlamak
    • Ekonomiye katkıda bulunmak
    • İstihdamı arttırmak
    • Ekonomiye kaynak yaratmak

    Bireysel Emeklilik Sisteminin Özelliği

    • Gönüllü olarak katılım sistemidir.
    • Fiil ehliyeti bulunan herkes tarafından başvurular kabul edilir.
    • SGK haklarını birey, sisteme kaydolmasının ardından kaydetmez. Zorunlu bir sistemin alternatifi değildir, SGK sisteminin tamamlayıcısı konumundadır.
    • Ancak SGK ile yürütülen emeklilik hakları BES ile geçerli olmaz, birbirinden bu yön ile ayrışan sistemlerdir.

    BES’in Denetimi

    Uygulanan emeklilik faaliyetleri, hesap ve işlemler Sermaye Piyasası Kurulu(SPK) tarafından denetlenmektedir. Aynı zamanda yılda bir kez olmak üzere bağımsız denetim kuruluşları tarafından da dış denetim gerçekleştirilir. Ayrıca Hazine Müsteşarlığı tarafından günde bir kez olmak üzere, sistemin güvenli bir şekilde yürütülebilmesi için ve katılımcı haklarının korunması için denetim yapılmaktadır. Bu denetim için Emeklilik Gözetim Merkezi görevli kurum olarak seçilmiştir.

    Türkiye’de 6740 Yasasından Sonra Bireysel Emeklilik Sistemi

    Bireysel Emeklilik Sistemi daha önceden gönüllü katılım esasına dayanmaktaydı. Yasalar arası yapılan değişiklikler sonucu, yani 4632 Sayılı kanun hükmünün yerini 670 Sayılı kanun hükmüne bırakması sonucunda gönüllük katılım esası tamamen kalkmıştı. Zorunlu olarak geçilmesi gereken bir sistem haline gelen Bireysel Emeklilik için iş verenlerin gerekli evrakların takibini yaparak kayıtları yapması gerekir. Sistemin getirmiş olduğu ayrıcalıklardan bir tanesi ise eğer çalışan kişi bu sistemden yararlanmak istemezse kendisi dilekçesini yazarak gerekli kuruluşlara vererek sistemden vazgeçişini belirtmiş olur. Ancak ek bir ücrete tabi tutulmadan çıkış yapmak isteyen çalışanların, sisteme dahil olduklarından sonra en geç 2 ay içerisinde sistemden çıkmaları gereklidir. Sigorta şirketleri tarafından yapılan işlemler doğrultusunda sistemden çıkış talep formu imzalanır ve böylece bütün işlemler gerçekleşmiş olur. Yazımızın sonunda paylaşacağımız linkler aracılığıyla talep formunu yükleyebilir, gerekli işlemleri gerçekleştirebilirsiniz.

    Örnek BES Ayrılma Talep Formunu İndirmek İçin TIKLAYINIZ!



    tıkla sorunu sor

    Zorunlu Bireysel Emeklilik Sistemi İLE İLGİLİ MERAK ETTİKLERİNİZİ BİZE SORUN!



    Etiketler:

    Merak Ettiklerinizi Sayfanın En Altında Sorabilirsiniz!

    Henüz yorum yapılmamış.

    Sorunuzu Yazın

    Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.